ठोकठाक

थुतुनो पुराण

थुतुनो याने मुख । यो नाकको मुन्तिर, चिउँडोको केही माथी अवस्थित छ । यो धेरै प्रकारले प्रयोग हुन्छ । यसको प्रमुख काम खाना खानु हो । त्यस बाहेक रुघा लागेर होस् वा साइनसबाट पी

बाँकी खित्का

गोब्र्याउने मुत्र्याउने नयाँ दल

मामा–भाञ्जाका बीच सुमधुर सम्बन्ध भयो भने सारै राम्रो हुन्छ । त्यसैले भन्छन् मान्छेहरू आमा सरहकै हुन् मामा पनि । म पनि त्यो कुरामा सहमत छु । त्यसैले त मिश्रमामा जस्ता ब

बाँकी खित्का

विदेशमा बस्ने नेपालीको भाषा

अगिल्लो अङ्कमा मैले शुद्ध लेख्न सिकाउनेहरूले आफ्नो नाम पनि शुद्ध गरी लेख्न नजानेको कुराको प्रमाण प्रस्तुत गरेको थिएँ । त्यसले निकै हलचल ल्यायो । एक जना वरिष्ठ साहित्यक

बाँकी खित्का

जाँडको कहानी

एक दिन एकजना बुढिया मृत्युको सङ्घारमा पुगिछन् । तुलसीको मठमा पु¥याइएछ । उनका छोरा, नातिले सोधेछन्– आमा पानी खानु हुन्छ ? बुढियाले भनिछन्– ‘खान्न, खान्न चिसो लाग्छ ।

बाँकी खित्का

शुद्ध लेख्न सिकाउनेहरू नामै अशुद्ध लेख्छन् !

२०३१ सालको कुरा हो । काठमाडौँबाट आदमघाट पुग्नका लागि ‘विद्यार्थी परिचय–पत्र’ हुनेहरूले साढे चार रुपियाँ तिरे पुग्थ्यो । बाले ५ रुपियाँ पठाइदिनुभएको थियो । नरदेवी

बाँकी खित्का

डाक्टर सा’पहरू साहित्यको शल्यक्रिया गर्दै छन् !

हुन त डाक्टर भनेको विद्यावारिधि उपाधि पाएको व्यक्ति नै हो । कुन्नि कुन संयोगले हो स्नातक तह मात्रै उत्तीर्ण गरेका चिकित्सकहरूलाई पनि डाक्टर भन्न थालियो । गाउँघरतिर अस्

बाँकी खित्का

मिश्रमामा उद्योग खोल्ने तयारीमा

मिश्रमामा बिहान सबेरै टुपुल्किनुभयो । सधैं मन्त्रिपद खुस्केका नेता जस्ता देखिने मामा आज त भर्खर झुटो सपथ खाएर आएका मन्त्रीजी जस्तो पो देखिनु भो त । म अड्कल काट्दै थिएँ म

बाँकी खित्का

सहमति

अहिले नेपालको राजनैतिक वातावरणको नारा बनेको छ सहमति । दाँया फर्क सहमति, बाँया फर्क सहमति, माथि हेर्यो सहमति, तल हेर्यो सहमति । उसँग उसको सहमति, अर्काको अर्कैसँग सहमति । दल

बाँकी खित्का

कस्तो मान्छे ?

एउटा कुराले हैरान पारिसक्यो भनेको के गर्ने होला खै ? जसले पनि देख्यो कि भेट्यो कि खालि ‘कस्तो मान्छे ?’ भन्छन् । अब कस्तो मान्छे भन्ने, मान्छेजस्तो मान्छे नि भनेर भन्दा

बाँकी खित्का

रुपिञाँ पनि उपियाँ भएछ !

अन्ततिर के–कस्तो अवस्था छ, मलाई थाहा छैन । नेपालको उपियाँ चाहिँ बहु–प्रतिष्ठित प्राणी हो । उडुस भए ठुस्स गन्हाउँथ्यो । बाहिरबाट हेर्दा निकै भद्र–भलाद्मीजस्तो देख

बाँकी खित्का

टुप्पीधारीकै विरोध ?

टुप्पीको यौटा जोकले बहुत कुत्कुत्याउँछ । हुन त यसले जातीय सद््भाव विथोल्ने आक्षेप लाग्ला तर जोक यस्तो छ– एक दिन टुप्पीवाला बाहुन र कसाहीको झगडा परेछ । कवितात्मक शैलीम

बाँकी खित्का

नाक तिखार्ने पार्टी !

पहिले राजनीतिक पार्टी थोरै थिए, स्याउ जस्तै थिए । अहिले पार्टी धेरै भए च्याउ जस्तै भए । कोही फलानाको पार्टी भन्छन्, कोही ढिस्कानाको पार्टी भन्छन् । कोही भन्छन् त्यो जनजा

बाँकी खित्का

गाईजात्रा नै भयो

मङ्सिरमै यसपटक जाडो निक्कै भयो । उल्का नेता छट्टाए जस्तै छ । प्रकृति पनि राजनेता जस्तै भइन् भन्या ! नेताले बिहान सबैरै आहा ! कति स्वच्छ निर्वाचन भयो भनेर प्रशंसा गरेको र न

बाँकी खित्का

सभासदलाई आग्रह

त्यत्रा ठूलाठूला तिघ्रा भएका एक हूल केटाहरू लिएर आएका थियौ । झमक्क साँझको समय । मास्टरको घर भनेर आएपछि, मैले ‘ऐया’ भन्ने कुरा पनि आएन । आखिर स्कुलमा पनि मै सोझोलाई पेल

बाँकी खित्का

मच्छड संस्कृति : झुलभित्र र बाहिर

मच्छड शब्दको अक्षरीकरण गर्दा यसमा दुई अक्षर रहेको पाइन्छ भने वर्णगत हिसाबमा म्+अ+छ्+अ+ड् = मच्छड भएको देखिन्छ । यसमा दुईवटा स्वर र चारवटा व्यञ्जन गरी जम्मा छवटा वर्ण छन् ।

बाँकी खित्का

मिश्रमामाका मार्मिक कुरा

मेरा ख्यालख्यालका मामा, मिश्रमामा । उनको र मेरो यदाकदा भेट हुने गर्दथ्यो र हाँसिने गरिन्थ्यो पहिले पहिले । म उनलाई एउटा हास्यपात्रका रूपमा हेर्ने गर्दथें । ऊ थिए नै त्यस

बाँकी खित्का

महान परिवर्तन : नामपरिवर्तन

मेरा एकजना काकाले एउटा कोठेगोष्ठी सम्मेलनमा इष्र्याको दम फाल्न खोक्दै थिए – यो नयाँ सरकारले पनि केही गरेन रे । त्यस्ता पूर्वाग्रहले खोकेर हुन्छ त काका भनेको तँ हिजोको

बाँकी खित्का

भ्यान्टा ल्याउने दिदी र प्रेमदिवस

आज थाहा छ ? कुन दिन हुनुपर्ने हो ? भ्यालिनटाइन डे । यसै दिन हो प्रणयाशक्त व्यक्ति भ्यालिन्टाइनले जीवन त्याग्नुपरेको !
भ्याण्टा ल्याउनुपर्ने कारण त थाहा छ– थारै–थोरै

बाँकी खित्का

राष्ट्रिय जोकरमाथि निबन्ध

मन्त्रीज्यू ठाँटिएर बाहिर निस्कनै आँटेका थिए, हाईस्कूल स्तरमा पढ्र्ने छोरो पनि बोराजस्तो झोला पिठ्यूँमा बोक्दै कोठा बाहिर निस्क्यो ।
निकै दिनपछि बाउछोराको जम्का भे

बाँकी खित्का

डरलाग्दा आशीर्वाद

दशैंको टीका थाप्ने ऊबेला आफ्नो नाक सप्रेको लौका जस्तो त्यसै त्यसै हलक्क बढ्थ्यो । पिंढीमा लहरै बसेका पाका हजुरबा, आमै, बा, आमाहरूको अघिल्तिर पुगेर निधार थाप्ने बित्तिकै

बाँकी खित्का

पागल प्रलाप– २०७०

फेरि अर्को सम्विधान सभा चुनावको कुरा चलेको छ । यस्ता चुनाव भइरहनु पर्छ, हुन्छ ! “को बोलेको हो ?” प्रश्न आवश्यक छैन । नेपथ्य बोलेको छ । यहाँ नाटकमा प्रायः नेपथ्य बोल्छ । अ

बाँकी खित्का

काउसो ब्रह्माण्ड

जन्मदैमा प्रभाव घरबाट सुरु हुन्छ । घरबाटै शिक्षाको चालढाल बढ्छ । काउसो संस्कृतिको प्रवलता हिजोबाट आजमा आएर घर घरमा कसरी घुसेको छ । पाठेघरदेखिनै काउसोले कस्तो प्रकारले

बाँकी खित्का

डाक्’साप

मित्र ! तपैँलाई रोगले कतिको ‘ इलू ! इलू ! आ जा गले मिलूँ’ भन्दै थिल्थिलो बनाउछ कुन्नि ? तर अब चैँ कुनै नकचरो रोगले माया गरेर ग्वाम्लाङ्ग अँगालो हाल्न आयो भने पटक्कै पीर नम

बाँकी खित्का

यी हाम्रा छविलालहरू

संस्कृत शब्दकोषअनुसार छवि शब्दको अर्थ प्रकाश हो किरण हो । आद्र्रा नक्षत्रको अन्तिम चरणमा जन्मेका शिशुको नाम राख्नु पर्दा ज्योतिषीहरूले छ अक्षरबाट सुरु हुने नाम जुराउ

बाँकी खित्का