मेरो एकजना मित्र असाध्यै भद्र, सालिन र शुशिल स्वभावको हुनुहुन्छ । वहाँको शालिनता सुशीलताको व्याख्या गरिनसक्नु छ । मानिस व्यवहारले महान् हुँदो रहेछ, उहाँ पनि महान् हुनुहुन्छ । महानताले सबैलाई महान बन्ने प्रेरणा दिन्छ । त्यै भएर होला म पनि हल्का महान महानै भएको । त्यसैले भद्र भद्र पनि भएको छु । कसैले तपाईं भनुन् नभनुन् मैले नै भनिदिएँ जे पर्ला ।

अब महान भएपछि भद्रता त देखाउनै प¥यो । तर भद्रता देखाएर वा लेखाएर मात्रै नहुँदो रहेछ । भद्र भनेको के हो भन्ने मानिस पनि यसै देशमा रहेछन् । नेपाली भएर नेपाली नबुझ्नेलाई के भन्ने ? गाउँघरतिर कुरा नबुझ्नेलाई ल्वाँठ भन्ने चलन छ । यस उसले ऊ पनि ल्वाँठ नै हो जो नेपाली भएर नेपाली भाषाको ज्ञान राख्दैन ।

नेपालमा ल्वाँठहरूको कमि छैन भनेर भख्खरै मात्र ल्वाँठ अनुसन्धानमा लागेका एकजना समाजशास्त्रीे मित्रले अनुसन्धान रिपोर्ट निकालेका छन रे ! मैले हेर्न पाएको छैन । उसो त नेपाली भाषा चाहिँ बुझ्ने तर भद्र के हो, सहमति के हो नबुझ्ने मान्छे मेरै किचन क्याविनेटमा समेत छ । महिनाको चार दिन मैले किचन सम्हाल्ने अरु छब्बीस दिन उसैले सम्हाल्ने गरी हाम्रो सम्बन्धको गाँठो कसिएकै दिनदेखि सहमति भएको हो । यत्रो वर्ष त्यसै सहमती अनुसार किचन चल्या पनि हो तर अहिले आएर एकाएक महिनै भरी मैले नै किचन सम्हालिदेवस् झै गरेर किचनतिर त वास्तै पो छैन है ।

कस्को कुरो लेख्यो भनेर भन्नुहुन्छ होला पाठक मित्रहरूले अरुको कसको लेख्नु ! उही आफ्नै त हो नि । मति होस् वा नहोस् श्री थपिदिनु पर्ने श्रीमती । अस्ति झण्डै कुटाकुट प¥यो यै कुरालाई लिएर । म भन्ने, त्यत्रो सहमति गरेको हैन ? त्यो सहमति त चानचुन त थिएन सबै भद्रभलाद्मी राखेर गरेको सहमति । भद्र सहमती भनेकै त्यही त हो । अहिले आएर मलाई पेल्न खोज्ने ? धेरै निहुँ खोजे त्यै चार दिन पनि सम्हाल्दिन अनि थाहा पाउली ।

भद्रताको अभद्र व्याख्या गर्ने हक कसैलाई हुँदैन । भद्र भनेको भद्र नै हो भन्दा के हो भद्र भनेको भन्ने ? अझ भद्रमाया हो कि बलभद्र हो पो भन्छे त गाँठे । मलाई अरु कुरा थाहा छैन, भद्रताको त्याग म गर्दिन । यत्ति कुरा बुझिराखे हुन्छ । सहमति भनेको के हो भन्ने पहिला बुझ्नुप¥यो । सहमति आफैमा भद्र हुन्छ भन्ने पनि बुझ्नु प¥यो । अभद्रतामा सहमति हुन सक्दैन । सहमति शालिनतामा हुन्छ भन्ने पनि बुझ्नु प¥यो । सहमति सुशीलतामा हुन्छ भन्ने पनि बुझ्नुप¥यो ।

सहमति भाका मिलाएर गाइने गीतजस्तो मात्रै हैन । त्यसको अर्थ पनि खुट्याउन सक्नुप¥यो । मैले साथ दिने बचनबद्धता गरेको अनुसार म टसमस भएको छु र ? किचनमा जस्तो पाक्यो मिठो नमिठो केही टिप्पणी नगरी खाएकै छु । अलिनै होस् वा चर्को होस् केही नभनी खाएकै छु । फेरि केको निहुँ खोज्या हो ? अरु कुरा थाहा छैन । सहमति अनुसार हुनुपर्छ त्यत्ति हो । उखान टुक्का धेरै नआए पनि ‘मेरो गोरुको बाह्रै टक्का’ त भन्न पाइँदैन भन्ने कुरा मलाई पनि थाहा छ । बेलैमा बिचार गरेस् ।

काठमाडौं